‘Over mondspoelmiddelen wordt veel onjuiste informatie verspreid’

Op social media gaan allerlei claims rond over mondspoelmiddelen. Zo zouden fluoride en alcohol in de mondspoelmiddelen giftig of gevaarlijk zijn, zou je moeten oppassen met een te lage pH-waarde vanwege erosie en zou chloorhexidine de bloeddruk verhogen. Wat is daarvan waar? Mondhygiënist en HAN-docent Bregje van Swaaij onderzocht dit – en meer. Ze promoveerde op 6 februari aan de Universiteit van Amsterdam.

Tijdens haar studie leerde Bregje van Swaaij, net als veel andere studenten en mondzorgprofessionals, dat mond­spoelmiddelen vooral voor een frisse adem zorgen en verder weinig toevoe­gen. “Dat verouderde beeld leeft nog steeds”, zegt Van Swaaij. Inmiddels weet ze wel beter. Maar daarover later meer. Eerst terug naar het begin van mondspoelmiddelen. Want die middelen zijn bepaald niet nieuw. De eerste melding komt uit de Chinese geneeskunde rond 2700 voor Christus, vond Van Swaaij. Het actieve ingrediënt? Urine van een kind. “Dat zou puurder zijn dan dat van volwassenen en vanwege het ammoniakgehalte een desinfecterende werking hebben in de mond”, verklaart ze deze bijzondere methode. Later werd er van alles gebruikt als mondspoelmiddel, zoals azijn, honing, wijn, olie, kruiden of zout. Eind negentiende eeuw werden voor het eerst essentiële oliën als ac­tieve ingrediënten gebruikt en in 1957 kwam chloor­hexidine als spoelmiddel op de markt.

Niet iedereen heeft een mondspoelmiddel nodig, zegt Van Swaaij. “Als je goed poetst en interdentaal reinigt, en je hebt verder nergens last van, is een mondspoelmiddel niet nodig.” Maar een mond­spoelmiddel kan, op indicatie, een goede aanvulling zijn op de dagelijkse mondverzorging. Een mond­spoelmiddel zou enkel op advies van een tandarts of mondhygiënist gebruikt moeten worden, zegt Van Swaaij. “Daarbij geldt: het is niet one size fits all. Mensen vragen me vaak: welk mondspoelmiddel is het best? Maar dat is afhankelijk van waar het voor nodig is. Per indicatie is een ander actief ingrediënt geschikt.” Voor de lijst van actieve ingrediënten per indicatie verwijst Van Swaaij naar de patiëntenfolder van de Nederlandse Vereniging voor Parodontologie (zie kader).